تبلیغات
درود بر لر - بختیاری و مشروطه
دوشنبه 29 فروردین 1390

بختیاری و مشروطه

   نوشته شده توسط: محمود فتاحی    نوع مطلب :بختیاری ،قوم لر ،

درحالی كه یك قرن ازجنبش مشروطه می گذرد ، كم و بیش ـ ونه شایسته و بایسته ـ  به ابعاد همه جانبه ی این بخش از تاریخ كشور پرداخته می شود . والبته درطول سال های اخیر، بسیاری از مورخان،اساتید وگروه های سیاسی از زوایای گوناگون  به واقعه ی  مشروطه نگریسته، غوررسی كردند وقلم زدند. مشروطه ، با تمام جوانب خرد و كلانش  به نقد كشیده شده ، كه این ، گویای اهمیت آن جریان ، در تاریخ نزدیك كشور است.

news: Sardar_Asad.jpg 

 

برو ادامه مطلب

درحالی كه یك قرن ازجنبش مشروطه می گذرد ، كم و بیش ـ ونه شایسته و بایسته ـ  به ابعاد همه جانبه ی این بخش از تاریخ كشور پرداخته می شود . والبته درطول سال های اخیر، بسیاری از مورخان،اساتید وگروه های سیاسی از زوایای گوناگون  به واقعه ی  مشروطه نگریسته، غوررسی كردند وقلم زدند. مشروطه ، با تمام جوانب خرد و كلانش  به نقد كشیده شده ، كه این ، گویای اهمیت آن جریان ، در تاریخ نزدیك كشور است.

news: Sardar_Asad.jpg 

 نگارنده قصد ندارد ـ وچنین بضاعتی هم ندارد ـ دراین یادداشت كوتاه جوانب تاریخی حضور بختیاری ها را در جریان مشروطه واگوید.اما قرن گشت مشروطه ، بهانه ای شد تا ازآن نهضت و نقش آفرینان آن ، از جمله  بختیاری ها و سردارانش یادی دوباره شود.

 شهید نواب صفوی، در یكی از دست نوشته های خود ودر یادكرد مؤثرین مشروطه از جمله  یكی از سرداران  بختیاری  چنین می نویسد:

« هنوز زمین این كشور از خون رجال برجسته و نامی اش مانند مرحوم حاج آقا نورالله ، حاج آقا جمال اصفهانی، سید حسن مدرس ،آقازاده خراسانی، نصرت الدوله ها، مستوفی ها وسردار اسعد هاو صد ها هزارمردان زبر دست و كاردان می جوشد. ...»(1) 

وقتی قوم بختیاری با حضورتأثیر گذاروپررنگش در جنبش مشروطه، وفتح تهران، یكی دیگر از مبارزات سیاسی و مردمی ونیز همایش انقلابی خود را رقم زد، در پیشاپیش خود سرداران قبیله اش، از جمله، حاج علیقلی خان سردار اسعد، (مشهور به سردار اسعد دوم بختیاری)  را می دید.

news: sardar_Assad2.jpg

سرداراسعد كه حیات سیاسی خود را با حبس یك ساله در زندان ظل السلطان فرزند ناصرالدین شاه آغاز كرده بود ، پس از مسافرت های متعدد به سرزمین های  غرب  وشرق و زیارت خانه ی خدا ، بنا به مقتضیات روز و به هوای فرونشاندن آتش تیز استبداد محمد علی شاه ، درسال 1327 هـجری قـمری( 6 مه 1909 میلادی) به وطن باز گشت وپس  ازپیوستن به سپاه مجاهدین  بختیاری كه اصفهان رافتح كرده بودند، به دوكارعمده همت گماشت. اول: ایجاد اتحاد ایلی و برطرف نمودن معضلات قوم بختیاری و ایجاد فضای همدلی بین سرداران وسربازان بختیاری.یادآوری  این نكته ضروری است كه سرداراسعد،همواره برای اتحاد و پیشرفت  ایل بختیاری تلاش می كرده وحتی آن سردار ، مدرسه ای را برای فرزندان ایل بنا كرده بود و با اعزام معلمانی از تهران به آموزش هم تبارانش همت گماشت. به طوری که امروزه ، اورا بنیان گذارو پیش قراول تاسیس و رونق مدارس در استان چهارمحال و بختیاری می شناسند.

news: sardar-asad-tehran2.jpg 

جعفر خان سردار بهادر، از رؤسای ایل بختیاری (طائفهٔ بهداروند) و از فاتحان تهران در جریان انقلاب مشروطه در ایران. پسر ارشد علیقلی خان سردار اسعد. پس از درگذشت پدرش به او نیز لقب سردار اسعد (سردار اسعد سوم) دادند. او وزیر جنگ ایران در زمان سلطنت رضا شاه بود و به دستور رضا شاه در ۵٫۱.۱۳۱۳ در زندان قصر کشته شد. 

دوم: به عنوان فرمانده مجاهدین بختیاری در راه فتح تهران وبه ثمرنشاندن جنبش مشروطه وپایان دادن به سلطه ی سنگین وسال خورده ی استبداد وخاموش كردن قائله های پراكنده پس از فتح تهران ،نقش غیر قابل انكارخود و بختیاری را در جریان مشروطه ثبت كرد. حاج علیقلی خان سردار اسعد،كه به واقع می توان او را مجری فرمان علما و روحانیت در جریان مشروطه دانست ، البته تا بدین جا،راهی بسیارطولانی را پشت سر نهاد.هماهنگی باعلما وروحانیت اصفهان ،ازجمله مرحوم حاج آقا نورالله اصفهانی  ،حاج آقا جمال اصفهانی ، تلاش در ایجاد همدلی و هماهنگی با  سران ایل قشقایی ، باوجود اختلافات میان آن دو قوم وازهمه مهم تر ایجاد همدلی بین ایل بختیاری و حل مشكلات درون ایلی به منظور ایجاد جبهه ای متحد ویك دل ،از عمده اقدام سردار اسعد در این برهه ی حساس بود.

سوای تلاش ها ومبارزات مجاهدین استبداد ستیز،ازسراسرایران زمین،از جمله روحانیت وعلما، گروه ها وجریان های سیاسی و نیز شاعران و نویسندگان وغیره ، سربازان و سرداران  بختیاری ، سوار بر اسب آزادی، رفته بودند تا سواران سال خورده ی توسن نا آرام استبداد را ، از زین به زمین بكشند و برای كاشتن درخت مشروطه جان فشانی ها كردند.

همه می دانندكه كتاب ها وكتیبه های تاریخی ،كم خبر ندادند از حوادثی كه برای تكیه دادن بر تختِ نامحكم حكومت، وسریرِ سستْ پایه ی سلطه ، چه جنایت ها كه در اندرونی خاندان سلطه طلب،  اتفاق افتاده وچه بسا پدری به دست فرزند و برادری به دست برادر ،كشته شده و حال آنكه سردار اسعد ، در پایان مبارزات خود و با نگاهی فرهنگی به مهم ترین اتفاقات و مناصب سیاسی،  برای آن كه بین برادران و هم تبارانش خونی ریخته نشود از پذیرش هرسمتی  جز در مدتی كوتاه چشم می پوشد و بدین اتفاق ،  حتی منصب شاهی را بر دار برادری ، حلق آویز می كند.

به هر حال  موضوع حضور بختیار ی ها نیز همچون سایر مباحث تاریخی مشروطه  به درستی واكاوی نشده ومتأسفانه هراز چندگاه ، كسانی كه در این حوزه مطالعه می كنند و قلم می زنند  سردرچهار توی افراط و تفریط كرده و غبار تیرگی بر چهره ی حقیقت این اتفاق نه چندان دور تاریخی پاشاندند.

بر این اساس، جا دارد دانشگاهیان و كارشناسان دلسوز ودانشمند تاریخ در این حوزه قلم زنند و با تحقیق و تحلیل همه جانبه ی مشروطه، مجموعه ای از سرگذشت و حضور و نقش بختیاری را برای تمام علاقه مندان به تاریخ ودانشجویان و محققین تاریخ و ایل بختیاری ،ارمغان دهند.

 در پایان به مسؤلین استان های  بختیاری نشین كشور بویژه چهارمحال و بختیاری، خوزستان ، لرستان واصفهان ، در آستانه ی یكصدمین سال مشروطه ی دوم و در قرنْ گشتِ آن حماسه ی ماندگار  و برای پاسداشت مشروطه خواهانِ زنده یاد بختیاری  چند پیشنهاد را طرح می كند:

اول : برپایی همایش هایی ملی و محلی با محوریت مراكز دانشگاهی  برای واكاوی جریان مشروطه وبه منظور سامان دهی مطالعات پراكنده مشروطیت وتبیین جایگاه بختیاری هادرنهضت مشروطه.كه ازقضاموضوع حضورونقش بختیاری ها بیشتر دست خوش حب و بغض ها شده و هم از این رو، تحقیق در این باره را دچار خدشه و بلاتكلیفی كرده است.

دوم: نام گذاری یكی ازاماكن عمومی (میدان ، خیابان) شهرها به منظور یادمانیِ مشروطه و سرداران و سربازان دلیر بختیاری در این جنبش، درشهرها یا مراكز استان های یاد شده.

سوم:مرمت قلعه ی سرداراسعد در چهارمحال و بختیاری (جونقان)كه بنابراطلاع،آشیانه ی كلاغ ها شده است.ویاد رنگ ها وتفنگهای خاك خورده ی بختیاری، درجبین آجرهای بی رنگ آن بنا ،همه ی ما را به تمنا،فریاد می زند.


برچسب ها: نگاهی به حضور بختیاری ها در جنبش مشروطه ،