تبلیغات
درود بر لر - .::.. بختیاری ..::.
جمعه 10 اردیبهشت 1389

.::.. بختیاری ..::.

   نوشته شده توسط: محمود فتاحی    نوع مطلب :قوم لر ،

 

قوم لر به 2 دسته تقسیم می شود : لر بزرگ = ایل بختیاری و لر كوچك = لر لرستان . تاریخچه نژادی ایل بختیاری به دربار ساسانی باز می گردد . و هنگامی كه اعراب به ایران حمله كردند آنان به كوه های كنونی استان چهار محال و بختیاری گرویدند و برای مدت ها ی بسیار زیاد با اعراب جنگ چریكی ( نا منظم ) پرداختند . كه یكی از دلایل نام گذاری آنان به بختیاری همین بود. آنان اعراب را به دل كوه می كشاندند و با حملات برق آسایی آنان را می كشتند . اعراب كه با كوه و جنگل آشنایی نداشتند و با دیدن اقوامی كه با اسب های تند رو در خطر ناك ترین و وحشتناك ترین راه ها گذر می كردند شگفت زده شده و آنان را بختیاری نامیدند .(بختیاری یعنی دارای شانس و اقبال). البته قبل از این هم نظریه دیگری نیز و جود داشت و آن این بود كه بختیاری ها از جنگ جو های آریایی بودند كه منتها از رم به ایران آمدند ، آنان كه بعد از پیروزی بر قسمتی از لشكر ایران وارد این فلات شدند آریایی ها ایرانی به آنها می گفتند بختیاری منظور : بخت و اقبال یارتان بود كه جنگ را بر ما پیروز شدید البته این نظریه رد شد. چرا كه لباس مردان بختیاری ها (كه در چند بند پایین تر توضیح بیشتری خواهیم داد ) چوخا ( شكل معرب آن = چوغا) از روی قبر كورش یا همان
پاسارگاد ساخته شده است ( توضیحات بیشتر در پایین) كه این مورد به هزار و پانصد سال قبل از ساسانیان و حمله رم به ایران حكایت دارد.

.::. زبان .::.
زبان مردمان این ایل پارسی دری (‌ دربار ساسانی) است . كه تنها زبان اصیل باقی مانده قبل از قاطی شدن با اعراب است كه هرگز از بین نخواهد رفت چرا كه اكنون بیش از 4 میلیون نفر در سراسر دنیا به این زبان ( البته گویش پارسی ) سخن میگوید . در فراگیری این زبان هیچ گونه نوشته ای وجود ندارد و از سینه به سینه به فرزندان منتقل می شده است . ولی اكنون افرادی هستند كه كتابهایی را برای نگه داشتن این گویش اصیل چاپ كرده اند. پارسی دری برادی هم دارد كه آن پارسی پهلوی است كه این گویش با گویش پارتی ها ( خراسانی های قدیم و زبان اشكانیان) قاطی شده است كه فرقی نمی كند و تنها تفاوت آنان به تلفظ واژه ها برمیگرد و نه چیز دیگر . پارسی در در ادای واژه هایی جمع فتحه بالای واژه ها را به گ تبدیل می كند مانند دُر ( دختر) = درگل ( دختر ها ) زن = زنگل ( زن ها ) و ... در ادای حروف تفاون وجود دارد مانند ق = خ و در این گویش حرف ق جایی ندارد و در بیشتر مواقع در واژه های موجود در این گویش به خ تبدیل می شود.

..::.. لباس مـردان بختیاری ..::..
لباس مردان بختیاری 3 قسمت است كلاه چوغا یا چوخا ( لباس بالا تنه)‌ و شلوار دبیت . چوغا یا چوخا دارای نقش و نگار هایی است سیاه و سپید كه از روی پاسارگاد، قبر كورش بزرگ ساخته شده است و بیان گر پیروزی سپنتا مینو بر انگره مینو (‌آیین زرتشت سپنتا مینو = فرشته نیك و انگره مینو = اهریمن) است به طوری كه خطهای سپید سپنتا مینو ، از پایین به بالا می آیند و خظ های سیاه كه بیانگر انگره مینو است از بالا به پایین می آیند و بیان گر پیروزی نیكی بر شومی است.
شلوار دبیت كه دمپاچه های بسیار گشادی دارد و زیبایی ویژه ای را به مرد بختیاری می بخشد نشاندهنده مرد بختیاری است كه با تفنگ بسیار زیبا تر نیز میشود. مردان این ایل كلاهی به رنگ سیاه و یا سپید بر سر می گذارند

..::.. لباس زنـان بختیاری ..::..
پوشاك بانوان بسیار شبیه به پوشاك زنان شمال كشور است البته با اندكی تفاوت در رنگ و تزئینی ها . كه در ایل بختیاری زنان سنگ ها ، سكه ها و طلا های گران قیمت را به آن می چسبانند و آن را به دور سر میبندند . این مزین كه لچك نام دارد بیانگر دختر بختیاری بودن است. روسری این زنان كه مینا نام دارد به آیین زرتشتی باز میگردد . چرا كه روسری از قبل از اسلام نیز وجود داشت . دامن زنان این ایل هم مانند شلوار مردان دمپاچه گشاد است و دارای رنگ های متنوعی میباشد كه به آن دامن قری میگویند

::. رسومات ایل بختیاری .::
از رسومات این ایل بزرگ بختیاری شاهنامه خوانی را می توان نام برد و به 100 سال پیش باز می گردد .
رسومات ایل بزرگ بختیاری مانند بسیاری از ایرانیان است و حنا بندان و عقد و ... در عروسی به چشم می خورد بعد از عروسی هم آیینی وجود دارد كه به آن تازیدن می گویند ، جوانانی از این ایل با سوار شدن بر اسب در دره ها و دشت ها ضمن مسابقه ، تیر اندازی نیز می كنند . در ایل بختیاری شكار و شكارچی جای گاه خاصی دارد/چهارشنبه سوری و 13 بدر را جشن می گیردند و هرگز رسومات را فراموش نمیكنند.

.:: جایگاه خان ::.
خان یا رئیس تش (‌ طایفه - تیره ) كه اكنون و جود ندارد برای مردمان فرمانروایی میكرد و جایگاه ویژه ای دارد به طوری كه تمام دعوا و جنگ ها را میتواند خاموش یا به راه بیاندازد . آخرین خان آقاجعفر قلی خان خان ایل بابادی بود كه متاسفانه در حدود چند سال پیش فوت كرد .